Gemeente, provincie en Rijk: wie gaat waarover?
Nederland heeft drie bestuurslagen, die elk over andere dingen gaan. Weet je wie waarover beslist, dan weet je ook waar je moet zijn met je vraag of je mening.
Lees verderBegrippen
Politiek in gewone taal
Bij vergaderingen zie je woorden als oordeelsvormend of hamerstuk. Hier lees je wat ze betekenen en wat ze voor jou zeggen.
Het BOB-model
Drie stappen naar een besluit
Veel gemeenten en provincies werken met het BOB-model: beeldvorming, oordeelsvorming en besluitvorming. Zo zie je aan een vergadering meteen hoe ver een onderwerp is. Niet elke gemeente doet het precies zo en de namen verschillen. Daarom gebruiken wij overal dezelfde woorden.
Stap 1
Beeldvormend
Informeren en vragen stellen: de raad verzamelt informatie over een onderwerp.
Vaak kunnen inwoners en organisaties hier inspreken of vragen beantwoorden. Dit is het moment om je kennis of ervaring in te brengen.
Stap 2
Oordeelsvormend
Debat: fracties geven hun mening en bereiden het besluit voor.
De fracties laten zien hoe ze ertegenaan kijken. Hier wordt duidelijk waar de meningen uiteenlopen en wat nog kan veranderen.
Stap 3
Besluitvormend
Stemmen: de raad neemt het besluit.
Na deze stap ligt het besluit vast. Voorstellen die al in de commissie zijn besproken, gaan hier vaak snel door.
Vergaderingen
Welke soorten zijn er
Raadsvergadering
De voltallige gemeenteraad vergadert. Hier worden besluiten genomen en moties en amendementen in stemming gebracht.
Statenvergadering
Provinciale Staten vergaderen voltallig. Hier worden besluiten genomen en moties en amendementen in stemming gebracht.
Commissievergadering
Een kleinere groep raads- of Statenleden bespreekt voorstellen vooraf met de wethouder of gedeputeerde. Er wordt nog niet besloten.
Informatiebijeenkomst
Raads- of Statenleden laten zich informeren, bijvoorbeeld door ambtenaren, inwoners of deskundigen. Er wordt niet besloten.
Raadsbijeenkomst
Een bijeenkomst van de raad die geen gewone raadsvergadering is, zoals een politieke avond of een rondetafelgesprek.
Collegevergadering
Het college van burgemeester en wethouders (of Gedeputeerde Staten) vergadert. Dat is niet openbaar; de besluiten worden gepubliceerd.
Overig overleg
Overleg dat geen vaste raads-, Staten- of commissievergadering is, zoals een rekenkamer, presidium of jongerenraad.
In de vergadering
Stukken en woorden
Raadsvoorstel of Statenvoorstel
Het voorstel waarover de raad of Provinciale Staten beslissen, meestal van het college of Gedeputeerde Staten.
Amendement
Een voorstel om de tekst van een besluit te wijzigen. Wordt het aangenomen, dan verandert het besluit zelf.
Motie
Een uitspraak of opdracht van de raad of Staten aan het college, bijvoorbeeld om iets uit te zoeken of anders te doen.
Hamerstuk
Een voorstel dat zonder bespreking wordt aangenomen, omdat niemand er nog over wil debatteren.
Bespreekstuk
Een voorstel waarover de raad of Staten wel nog in debat gaan voordat er gestemd wordt.
Initiatiefvoorstel
Een voorstel dat raads- of Statenleden zelf indienen, dus niet het college.
Toezegging
Een belofte van een wethouder of gedeputeerde tijdens een vergadering, bijvoorbeeld om later informatie te sturen.
Inspreken
Als inwoner of organisatie je mening geven tijdens een vergadering. Vaak moet je je daarvoor vooraf aanmelden.
Wie doet wat
De spelers in de lokale politiek
Gemeenteraad
De gekozen volksvertegenwoordiging van de gemeente. De raad stelt de hoofdlijnen vast en controleert het college.
Provinciale Staten
De gekozen volksvertegenwoordiging van de provincie, met dezelfde rol als de raad in een gemeente.
College van burgemeester en wethouders
Het dagelijks bestuur van de gemeente. Het voert besluiten uit en doet voorstellen aan de raad.
Gedeputeerde Staten
Het dagelijks bestuur van de provincie, met de commissaris van de Koning als voorzitter.
Fractie
De leden van één politieke partij in de raad of Provinciale Staten.
Griffier
Ondersteunt en adviseurt de raad of Provinciale Staten, onder meer bij de agenda en de vergaderingen.
Presidium of agendacommissie
Een kleine groep die de vergaderingen voorbereidt en de agenda vaststelt.
Rekenkamer
Een onafhankelijke onderzoeker die kijkt of de gemeente of provincie haar geld goed en doelmatig besteedt.
Mis je een begrip? Laat het ons weten.
Lees ook
Meer uitleg
November is begrotingsmaand: waar je op kunt letten
In november praten gemeenteraden en Provinciale Staten over geld: ze stellen de begroting voor volgend jaar vast. Waarom juist nu en wat kun je eruit halen?
Lees verder
Zo werkt een raadsvergadering: van beeldvorming tot besluit
Beeldvormend, oordeelsvormend, moties, amendementen en hamerstukken: wie een raadsagenda openslaat, komt veel vaktermen tegen. Zo werkt het.
Lees verder
Je straat, je school, je zorg: de gemeenteraad gaat over jouw leven
Landelijke politiek haalt elke dag het nieuws, maar veel van wat je thuis merkt, wordt dichterbij besloten. Waarom het de moeite waard is om mee te kijken.
Lees verder